De betekenis van de plek speelt een cruciale rol in het versterken van de identiteit en verbondenheid van stedelijke gebieden. In de huidige Merwedekanaalzone is nog maar weinig zichtbaar van het verleden. Veel historische gebeurtenissen, archeologische resten en gebruiksverhalen zijn niet of nauwelijks waarneembaar en moeilijk te beleven in het heden. Dat is jammer, want verhalen vormen een essentiële schakel in het creëren van een herkenbare identiteit voor een gebied. Ze zorgen ervoor dat mensen zich verbonden voelen met een plek en dat een gebied meerwaarde en betekenis krijgt.
Daarom verkent Merwede LAB de mogelijkheden om potentieel interessante archeologische vondsten samen met verhalen van het verleden in te zetten voor de realisatie, het ontwerp en de inrichting van een paviljoen. The Missing Link is gevraagd om onderzoek te doen naar het verleden van het plangebied met als doel dit door te vertalen naar de ontwikkeling van het gebied en het paviljoen. Zo kunnen we het verleden zichtbaar en beleefbaar maken.
IJstijd, Rijntijd
Een verhaal zo oud als de weg naar Rome: stad vindt oorsprong aan vruchtbare grond langs water. Voor Utrecht geldt dit evengoed: al in de ijstijd werd de loop van de Rijn bepaald, waar Utrecht zich later rond zou vormen. De rivieren in die tijd hadden de vrije loop, waardoor er in de regio rondom Utrecht diverse stroomruggen ontstonden met hoge stroomruggen en veenmoeras. Vruchtbare grond om je te vestigen dus!
Dat vonden de Romeinen ook. Zij vestigden zich hier en zorgden voor een impuls in het gebied. Daarmee is Utrecht ouder dan Amsterdam – een verhaal dat het altijd goed doet op borrels met fanatieke hoofdstedelingen.
Spil in het waterweb
Later weer (tussen de 9e en de 11e eeuw) groeide ‘Trecht’ uit tot een van de belangrijkste steden van Nederland en dat bleef Utrecht door de gunstige ligging langs de handelsroute tussen Duitsland en Amsterdam. Wel kwam er behoefte aan een groter kanaal richting, toen het Noordzeekanaal de aanvoer van zee naar Amsterdam aanzienlijk opschroefde. Van 1880 tot 1893 werd dus het Merwedekanaal gegraven door ‘de Polderjongens’. Deze uit het ganse land gerecruteerde mannen vormden een decennium lang een hechte groep met eigen cultuur. Dat het kanaal ruim een halve eeuw later zou worden vervangen door het Amsterdam-Rijnkanaal, maakte van Merwede een recreatiegebied voor kermissen en andere feesten.
Alhoewel er nog veel in de tussentijd gebeurde, stond het Merwedegebied in recente decennia vooral bekend om een andere vorm van recreatie: de tippelzone. Met schotjes waar auto’s tussen parkeerden, stond de eens zo mooie zone niet meer bekend om water en schoonheid.
Dankzij de gebiedsontwikkeling van Merwede tot nieuwe stadsbuurt, wordt de geschiedenis van de plek nieuw leven in geblazen. Hoe je van onderzoek naar de geschiedenis van het gebied naar erfgoedbeleving gaat, lees je in ons naslagwerk.
